If you’re going to try, go all the way. Otherwise, don’t even start. This could mean losing girlfriends, wives, relatives and maybe even your mind. It could mean not eating for three or four days. It could mean freezing on a park bench. It could mean jail. It could mean derision. It could mean mockery–isolation. Isolation is the gift. All the others are a test of your endurance, of how much you really want to do it. And, you’ll do it, despite rejection and the worst odds. And it will be better than anything else you can imagine. If you’re going to try, go all the way. There is no other feeling like that. You will be alone with the gods, and the nights will flame with fire. You will ride life straight to perfect laughter. It’s the only good fight there is.

Z angielskiego na nasze brzmi to tak (tłumaczenie własne)

Jeśli zamierzasz spróbować, daj z siebie wszystko. W przeciwnym razie nie trudź się. Przez taką próbę można stracić dziewczyny, żony, krewnych, a nawet poczytalność. Może to się wiązać z niejedzeniem przez trzy czy cztery dni, spaniem na parkowej ławce, pobytem w więzieniu lub z tym, że będą z nas drwić. Może też oznaczać kpiny i odosobnienie. Odosobnienie jest darem, wszystko inne jest sprawdzianem Twojej wytrzymałości, oraz tego jak bardzo pragniesz celu swoich dążeń. I będziesz działać pomimo odrzucenia i niewielkiego prawdopodobieństwa sukcesu. I będzie to lepsze niż cokolwiek, co jesteś w stanie sobie wyobrazić. Jeśli zamierzasz spróbować, daj z siebie wszystko. Nie istnieje inne uczucie równe temu. Staniesz sam na sam z bogami, a noce będą płonąć żywym ogniem. Pokierujesz swoje życie wprost do szczęścia totalnego. To jedyna walka, jaką warto stoczyć.

Dlaczego o tym piszę? Zawsze przeczuwałem, że w tych słowach tkwi coś co osobiście nazywam Prawdziwą Mądrością. Mądrość prawdziwa nie opiera się na tanich chwytach koncepcyjnych, bo potrafi obronić się sama. Gardzi patosem, gloryfikuje potęgę jednostki.

Przeczuwać to jedno. a zobaczyć tę potęgę w całej jej krasie to drugie. Otóż byłem wczoraj w kinie na filmie Służące (The help) powstałym na kanwie książki o tym samym tytule. Koncepcyjnie film był prosty: źli biali, uciśnieni, ale szlachetni czarni (z nielicznymi wyjątkami w obu grupach). Był też, jak stwierdził mój brat, ugrzeczniony. Co najważniejsze jednak, pokazał , że wolność zaczyna się w głowie i zilustrował zaprezentowany wyżej cytat. Dlatego w skali 1-10, film ma u mnie solidną dziewiątkę.

Parafrazując klasyka jedno co warto to działać warto i niech to będzie moim mottem na najbliższe dni.

Proch (9.12.2011)

Gnałem Marysię po całym kraju
Potem poznałem Kasię
By nazajutrz
Siedzieć za sutenerstwo
Bo mój sposób zarobkowania
Stanowił przestępstwo
Nie miałem nic do gadania
Gdy znalazłem się w kajdanach
Nie w tych błyszczących
Lecz krępujących
Moje ciało i marzenia
Choć chciałem wszystko pozmieniać

Byłem prochem
Jestem pyłem
Myślałem że choć trochę
Żyłem
Lecz nie wiem czy bardziej
Siebie czy innych łudziłem
Żaden ze mnie twardziel
Nawet zdrajcy nie zabiłem
Więc teraz jestem pyłem
Choć byłem prochem
Czy tego żałuję
Bardziej niż trochę
Lecz co kogo obchodzi
Co ja teraz czuje

Co dokładnie? Przecież było zabawnie, kiedy miało być zabawnie. Było refleksyjnie, a wszystko odmierzone, jak gdyby reżyserowie znali przepis na film doskonały. Nie wiem czego się spodziewałem po tym filmie, skoro doskonale wiedziałem, że nie ma on prawa zakończyć się tzw. klasycznym happyendem.

Ja też oddało niezaprzeczalną usługę tematyce tolerancji. Ale mnie, będącemu (podobnie jak główny bohater omawianego filmu) poniekąd przedmiotem tolerancji, potwierdziło to, co z lękiem przeczuwałem od dawna – tolerancja z definicji zakłada poczucie wyższości. Wystarczy przywołać słowa współpracowników Daniela: Biedaczek świata nie widzi poza tą lafiryndą, a może tak właśnie powinniśmy odbierać innych? Przez pryzmat tego, co widzimy tu i teraz, a nie przeszłych pomyłek, jakkolwiek wielkie by były? Ryzykujemy ogromne nadużycia ze strony osób, którym zaufamy, oczywiście, ale jednym ufamy, a innym już niezbyt chętnie. Według mnie każdy zasługuje na to, żeby traktować go jak czystą kartkę.

Daniel spotkał się z najgorszym rodzajem tolerancji nawet ze strony swojej rodziny. Jego brat stwierdza nie zwiążesz się z kobietą o normalnej liczbie chromosomów, szukaj w swojej lidze*, ale  duchem i umysłem Daniel jest przecież w lidze ludzi zdrowych, a tylko i aż, wygląd zewnętrzny sprawia, że niemal wszyscy widzą w nim trochę mniej upośledzonego człowieka. Nawet jego matka w rozmowie z ojcem powiada: Ta kobieta jest niezrównoważona! Kto normalny zainteresowałby się naszym chłopcem. Puenta mężczyzny była bezcenna: Chciałaś mieć normalnego syna to masz. Normalni ludzie się pieprzą, przynajmniej raz na jakiś czas.

I choć Laura traktowała swojego przyjaciela bardziej normalnie niż ktokolwiek inny, nie powinna była wprowadzać tej znajomości w sferę seksualności. Mamy tu pewną dwuznaczność. Oto ukochana Daniela stwierdza, że nie zamierza uprawiać z nim seksu z litości, ale dlatego, że go kocha. W tej samej wypowiedzi zastrzega jednak, że to się nigdy więcej nie powtórzy, a nawet posuwa się do szantażu emocjonalnego w stylu Jeśli to zrobimy, nigdy nie może Ci być w mojej obecności smutno. Wniosek? Jeśli nawet nie kochała się z nim z litości, to dlatego, żeby się dowartościować albo uspokoić wyrzuty sumienia. A to już pewna (delikatna, ale jednak) forma uprzedmiotowienia drugiej osoby.

Wiem, że Pablo Pineda portretował postać niezwykłą. Pytanie tylko co Danielowi przyszło z tej niezwykłości poza koniecznością afirmacji własnych ograniczeń? Jeśli przyjdzie Wam coś do głowy, podpowiedzcie mi w komentarzu. Ja w swojej naiwności ciągle wierzę, że kiedyś my lub nasi potomkowie będziemy żyć w świecie z Imagine Lennona. W świecie, w którym pojęcie tolerancji będzie zbędne.

*Wszelkie przytoczenia oparte są o moje zrozumienie filmu i nie są właściwymi kwestiami bohaterów. Niestety jeszcze nie rozumiem po hiszpańsku, a do ścieżki dialogowej nie jestem w stanie dotrzeć.

Sprawa się komplikuje, kiedy taki słabeusz odkrywa w sobie talent. I wydawać by się mogło, że dobrze, że go odkrył, bo może go zamienić w swoją siłę (w krajach anglojęzycznych uroczo określa się coś takiego jako redeeming feature, co znaczy dosłownie wybawiającą cechę). Czasem bywa jednak tak, że ten talent jest co najmniej obiecujący, a zamiast ułatwić słabeuszowi funkcjonowanie w tym okrutnie rywalizującym świecie, staje się gwoździem do jego trumny. Tak właśnie było w przypadku Iana Curtisa, wokalisty zespołu Joy Division (o ile oczywiście film Control nie wprowadza jakiegoś radykalnego przekłamania) i zapewne wielu innych przedwcześnie zmarłych artystów i, w sumie nie tylko artystów, których główną winą było to, że poświęcili się czemuś tak bardzo, że ocknęli się na skraju przepaści i jedynym, co im pozostało było skoczyć w nią, bo już nie wyobrażali sobie życia na powierzchni.

I to, że tacy jak Ian w końcu skaczą to w moim mniemaniu właśnie szczątkowa forma naturalnej selekcji zaszczepiona gdzieś w ich wątłej podświadomości. Prowadzi to jednak do paradoksalnego wniosku, że czynnikiem, który utrzymuje ludzkość przy życiu jest jej bezwzględność. Gdyby fani nieco bardziej utożsamiali się z Curtisem, mielibyśmy zapewne do czynienia z tzw. efektem Wertera. Znakiem czasów jest jednak to (niestety i na szczęście zarazem) , że śmierć postaci szanowanej prowadzi najwyżej do chwilowej refleksji (patrz pokolenie JPII, które pokoleniem jest już tylko z nazwy, czy utopijny postulat zmiany w polskim dyskursie politycznym po katastrofie smoleńskiej). Nie zmienia to jednak faktu, że wielu młodych ludzi cierpi dzisiaj na klasyczny weltschmerz. Niektórzy z niego wyrosną, inni nie. Nie wszyscy z tej drugiej grupy popełnią samobójstwo, ale nikt z nich nigdy (i używam tego słowa z pełną odpowiedzialnością) nie poczuje się dobrze w tym nienajlepszym ze światów.

Ponadto, ciężko stwierdzić, co w tym filmie jest wątkiem głównym, a co pobocznym. Mamy brutalny gwałt zakończony morderstwem, mamy dwoje ludzi pomiędzy którymi zawsze istniała jakaś chemia. I w świetle ostatniej sceny ta chemia okazuje się bardziej podniosłą i istotną niż tragediczny los, który spotkał Bogu ducha winną kobietę. Z perspektywy niezbyt długiego czasu nie mogę oprzeć się wrażeniu, że jeden wątek jest dodatkiem do drugiego. Tylko jeśli to ta miłość jest tu ważniejsza, to moim zdaniem scenarzysta posunął się odrobinę za daleko.

Dlaczego? Idea przyświecająca takiemu zakończeniu jest jak najbardziej znamienita (miłość wszystko zwycięża), jednak brak odwagi głównych bohaterów upodabnia tę ich miłość do szczeniackiego zauroczenia raczej niż do dojrzałej, odpowiedzialnej miłości. Możnaby się kłócić, że ich sytuacja osobista była trudna, a ostatnia scena świadczy właśnie na ich korzyść, bo wszystko skończyło się dobrze. Tylko szkoda, że bohaterowie dojrzewali do pewnych kwestii przez 25 lat. I że jako młodzi ludzie nie potrafili przezwyciężyć nieśmiałości, a wspomnienie bestialskiego przestępstwa i jego następstw, sprawia nagle że wpadają sobie w ramiona.

Powiecie, że toczę pianę, bo często właśnie pod wpływem takich bodźców ludzie zdają sobie sprawę z własnych błędów i jest w tym racja. Co mnie drażni to fakt, że w tym filmie gwałt pełni rolę służebną do szlachetnego, acz banalnego przekazu.

A za dwa tygodnie widzimy się na Yo tambien!, a przynajmniej taką mam nadzieję

I tak na przykład, jedną z bohaterek pierwszego z wymienionych filmów jest była narkomanka, która obecnie dla utrzymania swojej córki trudni się tańcem erotycznym. Nie zrozumcie mnie źle, jak najszczerzej uważam, że żadna, ale to żadna praca nie hańbi. Zdumiewa mnie jednak, że bohaterka wyraźnie stwierdza, iż dzięki tej pracy czuje się spełniona, że sądzi, iż faceci którzy z podekscytowaniem patrzą na nią kiedy jest jeszcze w pełnym kostiumie podziwiają ją za jej umiejętne ruchy, a nie czekają na moment kiedy pokaże wszystko co ma do zaoferowania.

Ale może to lepiej, że ona tak sądzi? Po co miałaby o sobie myśleć jako o odczłowieczonym kawałku ciała wiecznie wystawionym na widok publiczny? Tylko jak ona sobie poradzi, kiedy ktoś „życzliwy” bardzo wyraźnie wyartykułuje, co większość o niej myśli? Jak spojrzy w oczy córce, z której za kilka bądź kilkanaście lat będą się w szkole naśmiewać, że jej matka była na tyle głupia, że pozwoliła sobie zlizywać z tyłka bitą śmietanę i nawet to sfilmować? Owszem, każdy ma prawo robić ze swoim życiem co mu się podoba, ale tylko dopóki nie krzywdzi innych.

Ciekawe są też skojarzenia, z jakimi młodzi Polacy wchodzą w dorosłe życie. Bohaterki Nie jesteśmy puszczalskie stwierdzają, że przecież są z dobrych domów, dobrze się uczą, więc nie są prostytutkami. Że to dziewczyny, które puszczają się za darmo, są szmatami, a one są przedsiębiorcze. Że to dobra zabawa, a pieniądze są z tego przy okazji. Że mogą z tym zawsze skończyć, a ich przyszli faceci powinni być wniebowzięci ich umiejętnościami.

Oczywiście, można dywagować nad wartością dokumentalną powyższej produkcji, bo skoro dziewczyny ukrywały swoje intratne hobby przed rodzinami to jak mogłyby wystąpić w filmie pokazując twarze? Możliwości są dwie, albo dziewczęta wykazały się bezdenną naiwnością (co znowu by mnie aż tak nie zdziwiło), albo film jest dokumentalny na takiej zasadzie jak W11 czy inny Sąd rodzinny i jednak przy tym wariancie każe pozostać mini research przeprowadzony przeze mnie

Wniosek nasuwa się za to dość prosty. Gdyby Horacy żył współcześnie, powiedziałby Carpe fallus, bo oto nasze prącia panowie, okazują się już nie tylko dżwigniami handlu, ale także swoistymi słowami-kluczami, gdy nie wiadomo o co chodzi, a nie chodzi o pieniądze.

Obey me! (20th Jan ’11)

Obey me when I commmand thee
May thy words not seek me
Until they are ready to convey
The message of sorrow that had
Nearly put thee into thy grave

Cause thy words tear me apart
When they are casual as if
The things were bright

Be ready to redeem your sins
With as solemn tears
As you haven’t manage
To produce before
Grant me that one thing
Or forever be gone!

Pod wpływem tego filmu powstał wiersz, chronologicznie pierwszy w tym roku. Co łączy autora z podmiotem lirycznym? Poszukiwanie tego, co w życiu ważne.

O umieraniu opowieść (31.1.2010)

Jeśli jutro umrzeć przyjdzie
Chcę dziś jeszcze poczuć tę miłość
Może zgrzeszyłem
A może tylko mi się śniło

Nie ważne kiedy umrę
Nieistotne gdzie trafię
Jeśli będę znał tylko swą parafię
Nie poznam kochania
Przez które ponoć On
Nam siebie odsłania

Zbliż się do mnie
I zbliżmy się razem do Niego
Bo choć nie znam imienia
Chcę znaleźć Jego
Chcę znaleźć Go w Tobie
Bym mógł zacząć szukać w sobie
Gdy juź znajdziemy
Błogo spoczniemy
I się zjednoczymy
Ze sobą nawzajem
Tak jak z całym światem

Internauci skarżą się na słabą grę aktorską odtwórczyń głównych ról, dialogi nieudolnie naśladujące młodzieżowy slang i tym podobne. Czy można jednak wymagać profesjonalizmu od debiutantek? Jakimkolwiek doświadczeniem dysponują tutaj Magdalena Ciurzyńska (w wersji kinowej Julia, w etiudzie główna bohaterka) i Dagmara Krasowska (Milena), która zagrała dotąd w zaledwie trzydziestominutowej produkcji o jakże ambitnym tytule W krainie jaskrawych zabawek. Drugi zarzut jest o tyle kuriozalny, że fragmentaryczne kwestie z filmu pojawiły się już na płycie O.S.T.R-a wydanej 27 lutego. Znaczy to ni mniej ni więcej tyle, że całość była prawdopodobnie sfilmowana do końca 2008 roku. Slang ma zaś to do siebie, że zmienia się niemal z miesiąca na miesiąc, a ponadto różni się niuansami w różnych regionach i grupach wiekowych.

Jedyny zarzut z jakim po części się zgadzam to za bardzo otwarte zakończenie. W filmie, co prawda nie wszystko trzeba powiedzieć dosłownie, ale popularyzatorzy łatwych w odbiorze seriali i schematycznych produkcyjek, gdzie jak ktoś wygrywa to jednoznacznie, rozleniwili przeciętnego widza. Ze smutkiem przyznaję, że i ja padłem ich ofiarą, bo choć Katarzyna Rosłaniec chciała zakończyć swój film nieszablonowo, nie do końca trafił do mnie sposób w jaki to zrobiła.

Chciałbym się jednak skupić na tych aspektach powyższej produkcji, które zainteresują psychologów i socjologów. Nastolatki sprzedają się – oczywiście nie wszystkie – ale jednak. Mer stwierdził kilka tygodni temu w rozmowie ze mną, że omawiany obraz wyolbrzymia całe zjawisko. Nie mogę się z tym zgodzić. Cztery dziewczęta w słabej klasie niezbyt dobrego warszawskiego gimnazjum, to nie jest liczba przesadzona, chociaż wystarczająca, aby wywołać niepokój lub przynajmniej debatę publiczną.

Konsekwentnie zmierzam do stwierdzenia, że wszyscy jesteśmy rodzicami galerianek. Podkreślam, że nie posądzam każdej gimnazjalistki o prostytucję. Abyście jednak zrozumieli, co mam na myśli, muszę napisać co rozumiem pod pojęciem rodzicielstwa. Otóż rodzicielstwo to dla mnie bezpośredni wkład w stworzenie jednostki ludzkiej, a w późniejszej fazie także wychowanie tej jednostki. Dziecko w pierwszej kolejności uczy się podpatrując. I widzi, że w życiu liczą się przede wszystkim pieniądze, które nigdy nie śmierdzą; że mężczyźni zrobią niemal wszystko o co poprosi półnaga kobieta i że nawet jeśli taka kobieta nie ma żadnego talentu, wystarczy gdy wypnie pupę i poudaje że jej się podoba. Tak tworzą się podwaliny systemu wartości i podświadomość. Kiedy przychodzi czas na wychowanie, mówimy dzieciom że niektóre zachowania są niedobre, ale albo sami robimy to, co okrzyknęliśmy złym, albo zdajemy się na telewizję, która utrwala  hedonistyczne postawy. I koło się zamyka.

Jestem ojcem galerianek. Wszystkich. Czytelniku (Czytelniczko), poczuwasz się do odpowiedzialności za te dziewczęta?

(…)

Zabili człowieka
Nie używając nawet broni
Czasem sobie myślałem
Że to wszystko jest po nic
Skoro są oni
Nie można było ufać
Nawet uściskom ich dłoni

Grałem na fortepianie
Kontemplując co się stanie
Przyjaciel mój pojechał
Do lepszego świata
Mam nadzieję
Że sie będzie miał z kim bratać
Bo kupił bilet w jedna stronę
Kawal sznura przez cokolwiek
Przewieszony

Stała za mną nierządnica
Gładziła mnie dłońmi po plecach
Zapewniała o miłości
By później wysłać za mną pościg

Nie mogła wiedzieć że wyjdę z tego cało
Już mi przed oczami życie przeleciało
Lecz ktoś czuwał
Jak się jednak okazało

Trudno ją winić
Że wybrała tak a nie inaczej
Nie raz jeszcze w nocy płaczę
Że żyliśmy w takich czasach

Nie każda zdrada złem jest
Na swej skórze to poczułem
Winien jestem dziś powiedzieć
HGW dziękuję